Nieuwe mineralenvondsten uit Qinglong, China (2025): carlhintzeiet, schubneliet en andere zeldzame ontdekkingen

Het Qinglong-gebied in de Chinese provincie Guizhou behoort al jaren tot de meest interessante vindplaatsen voor fluoriet en een aantal zeldzame mineralen. De recente vondsten uit 2025 blijken echter uitzonderlijk. Naast nieuwe exemplaren van bekende soorten zijn meerdere mineralen voor het eerst op deze locatie vastgesteld. Dankzij onderzoek door Pristine Minerals konden bovendien diverse zeldzame soorten worden geïdentificeerd en lopen momenteel onderzoeken naar mogelijk zelfs twee nieuwe mineralen. In dit artikel geeft Ed Richard een overzicht van deze recente ontdekkingen.

Ed Richard (Pristine Minerals), 10 juli 2026

Carbonatecyanotrichiet (links) en creediet met carlhintzeiet (rechts) zijn voorbeelden van recente vondsten uit Qinglong.

Qinglong in vogelvlucht

Geologische setting: Het Dachang Sb-ertsveld in Qinglong is een hydrothermale antimoon-(goud)afzetting, waar hete mineraalrijke oplossingen langs breuken en scheuren door het gesteente circuleerden. Tijdens verschillende fasen van mineralisatie ontstonden naast stibniet ook fluoriet, bariet en een groot aantal zeldzame secundaire mineralen in de verweringszone.

Onderaan dit artikel is een alfabetisch overzicht opgenomen van alle besproken mineralen, inclusief chemische formule en een link naar de bijbehorende Mindat-pagina.

Belangrijk: Door het grote aantal afzonderlijke mijnen en groeves binnen het Dachang Sb-ertsveld is de exacte herkomst van veel specimens vaak lastig vast te stellen. Veel materiaal wordt daarom in de handel eenvoudig aangeduid als “Qinglong”, terwijl het in werkelijkheid afkomstig kan zijn uit verschillende mijnen of deelgebieden met een eigen mineralogie.

Complex specimen (tweezijdig) met pachnoliet / thomsenoliet, creediet en carlhintzeiet op goethiet.

De vindplaats: het Dachang Sb-ertsveld in Qinglong

Het Dachang Sb-ertsveld ligt in Qinglong County, in de provincie Guizhou in het zuidwesten van China. De afkorting Sb staat voor het element antimoon (van het Latijnse stibium), dat hier al tientallen jaren wordt gewonnen. Naast antimoon bevat het ertsveld ook belangrijke goudmineralisaties (goud = aurum = Au), waardoor het in de literatuur vaak wordt aangeduid als een ‘Sb-(Au)-afzetting’ (Chen et al., 2018)¹. Het gebied is geologisch van groot belang en behoort tot de grotere antimoonafzettingen van China (Yan et al., 2022)².

Het Dachang Sb-ertsveld levert al tientallen jaren mineralen op die interessant zijn voor verzamelaars. Sinds enkele jaren lijkt de artisanale mijnbouw echter sterk toe te nemen, waardoor regelmatig nieuwe vondsten met een grote diversiteit en kwaliteit beschikbaar komen. Na het ontvangen van enkele bijzonder interessante vondsten uit 2025 leek het zinvol deze ontwikkelingen uitgebreider te documenteren.

In de mineralenwereld wordt de herkomst van specimens vaak eenvoudig aangeduid als “Qinglong”. Die benaming is echter weinig specifiek. Qinglong County beslaat een oppervlakte van ruim 1.300 km² en omvat meerdere ertsvelden, mijnen en artisanale ontginningen. De meeste specimens die in dit artikel worden besproken zijn afkomstig uit het Dachang Sb-ertsveld, dat zelf weer bestaat uit verschillende mijnbouwgebieden en ertsblokken verspreid over enkele vierkante kilometers, waaronder Dachang, Houpo, Shuijingwan, Dishuiyan, Gulu, Xishe, Sanwangping en Heishanjing. Op Mindat samengevat onder de locatie “Qinglong Mine” of “Dachang Mine”. Daarnaast komen ook in de omgeving belangrijke fluoriet- en goudafzettingen voor (Mindat.org, z.d.)³.

De recente vondsten uit 2025 benadrukken opnieuw hoe mineraalrijk dit gebied is. Naast uitzonderlijke exemplaren van bekende soorten zijn diverse mineralen voor het eerst uit het Dachang Sb-ertsveld beschreven, terwijl onderzoek naar enkele nog niet geïdentificeerde fasen momenteel wordt voortgezet.

Twee exemplaren van carbonatecyanotrichiet (blauw), samen met begeleidende mineralen; de onderzoeksresultaten hierover zijn nog in afwachting.

Bekende mineralen uit Qinglong

Fluoriet

Qinglong staat bij mineralenverzamelaars bekend als een vindplaats met interessante en overvloedig aanwezige fluorietexemplaren. De handelsnaam “QR-code”-fluoriet verwijst bijvoorbeeld naar door verzamelaars begeerde kubusvormige kristallen met een kenmerkende groeiwijze: kristallen waarvan de oppervlakken getrapte, blokachtige, geometrische groeipatronen vertonen die lijken op de gepixelde vierkantjes van een QR-code. Deze patronen zijn natuurlijk, niet door de mens gemaakt, en het resultaat van ongebruikelijke groeiomstandigheden die aantrekkelijke skeletachtige, geëtste of porseleinachtige texturen opleveren. Het fluoriet (niet alleen de “QR-code”) wordt soms geassocieerd met bariet en bariet-pseudomorfen, wat zorgt voor esthetisch aantrekkelijke exemplaren.

QR-code fluoriet op kwarts pseudomorf na bariet (links); complex samengesteld specimen met paars geëtst fluoriet, tyuyamuniet/cornetiet, creediet en gearksutiet (rechts).

Het district Qinglong staat ook bekend om gips in allerlei aantrekkelijke groeivormen en mineralen zoals gibbsiet, allofaan, aragoniet en carbonatecyanotrichiet.

Gibbsiet en allofaan

Gibbsiet is een aluminiumhydroxide, terwijl allofaan een aluminiumsilicaat is; beide komen voor in verweringszones of zijn het resultaat van hydrothermale veranderingen.

Zoals eerder vermeld zijn ook gips en zwavel aanwezig, wat vaak resulteert in vele variaties in de mineralen en vormvarianten die zich onder deze omstandigheden kunnen vormen.

Dit kan leiden tot exemplaren met een gemengde samenstelling die moeilijk te definiëren of te labelen zijn zonder elk exemplaar op meerdere plaatsen te analyseren. Prachtige stukken met een esthetisch uiterlijk zijn verzameld en waren in 2019-2020 kortstondig verkrijgbaar op de mineralenmarkt.

Allofaan met creediet (beeldbreedte 4 cm).

Creediet

Qinglong staat al langer bekend om de uitstekende creediet-exemplaren die er worden gevonden, voornamelijk in kleurloze of lavendelkleurige varianten die radiaalstralige clusters en sprays vormen. Ook de vondsten uit 2025 hebben opnieuw hoogwaardige creediet-exemplaren opgeleverd, vaak in combinatie met verschillende van de hier besproken zeldzame mineralen.

Carbonatecyanotrichiet

Wat aanvankelijk leek op cyanotrichiet, bleek later het veel zeldzamere carbonatecyanotrichiet te zijn. Het is in spectaculaire kwaliteit aangetroffen in Qinglong, specifiek in de zuidelijke Houpo-mijn bij Dachang. Het jaar 2025 heeft zeer goede exemplaren opgeleverd, tot en met groot formaat specimens voor in de vitrine (full cabinet size). Het komt vaak voor in combinatie met fluoriet, malachiet en enkele andere mineralen die nog door analyse moeten worden bevestigd. Uit voorlopige, maar nog lopende analyses in 2026 blijkt dat er een nieuw mineraal voorkomt in matgroene bolletjes. Hieronder enkele close-ups van interessante carbonatecyanotrichiet-exemplaren met bijbehorende mineralen.

Carbonatecyanotrichiet met verschillende begeleidende mineralen, waaronder de matgroene bolletjes (rechts), waarbij het mogelijk om een nieuw mineraal gaat.

Carbonatecyanotrichiet met azuriet (links) en fluoriet (rechts, beeldbreedte 1,8 cm).

Hewettiet, tyuyamuniet

De aanwezigheid van vanadium heeft in Qinglong ook geleid tot enkele zeldzame mineralen. Slechts enkele jaren geleden (2023) werd er kwalitatief hoogwaardige hewettiet verzameld, in combinatie met zeldzame mineralen zoals gearksutiet en tyuyamuniet. Tyuyamuniet bevat een bescheiden hoeveelheid uranium, wat zorgt voor een mooi, heldergeel contrast, vooral wanneer het in combinatie met paars fluoriet wordt aangetroffen. Meer informatie over de mineralen van deze vondst is te vinden in Lapis Magazine van juni 2023 (Ottens, 2023).⁴

Hewettiet (roodbruin) met een nog niet geïdentificeerd geel mineraal, mogelijk tyuyamuniet (links, beeldbreedte ± 2 cm) en hewettiet met gearskutiet (rechts, beeldbreedte ± 1,5 cm).

Gele tyuyamuniet kristallen met (QR-code) fluoriet op kwarts (links beeldbreedte ± 1,5 cm, rechts 1,7 cm).

Gearksutiet

Gearksutiet is een zeldzaam, complex aluminiumzout-mineraal dat in Qinglong voorkomt als begeleidend mineraal, bijvoorbeeld in combinatie met hewettiet en tyuyamuniet. Gearksutiet is daarnaast op exemplaren uit de vondsten van 2025 vastgesteld.

Witte gearksutiet met gele carlhintzeiet (6 x 5 x 4 cm), rechts detailfoto van hetzelfde specimen (beeldbreedte ± 1 cm).

Ottensiet

Hoewel de meeste aandacht momenteel uitgaat naar de recente vondsten uit 2025, werd in Qinglong ongeveer twintig jaar geleden al een bijzonder mineraal ontdekt: ottensiet. Dit roodbruine mineraal komt voor in associatie met stibniet en soms calciet en werd voor het eerst beschreven van deze vindplaats. Qinglong is daarmee de typelocatie van ottensiet.

Ottensiet is een zeldzaam en complex antimoonoxysulfozout dat bestaat uit Sb³⁺, Sb³⁺S₃-groepen, zuurstof en structureel water. Het mineraal is vernoemd naar de Duitse mineralenhandelaar en China-specialist Berthold Ottens (1942), auteur van het standaardwerk China: Minerals – Localities – Deposits, dat ook als belangrijke bron voor dit artikel is gebruikt (Ottens, 2025)⁵.

De recente vondsten uit 2025 vormden voor Pristine Minerals aanleiding om verschillende veelbelovende partijen materiaal uit het Dachang Sb-ertsveld aan te schaffen en uitgebreid te laten analyseren, in samenwerking met Joy Desor van Mineralanalytik. Daarbij zijn inmiddels meerdere mineralen geïdentificeerd die nog niet eerder uit deze vindplaats bekend waren.

Voor foto’s van het zeldzame ottensiet verwijzen we naar Mindat.

Nieuwe ontdekkingen uit 2025

Carlhintzeiet

De partij uit april/mei 2025, verzameld in het Dachang Sb-ertsveld, bevatte prachtige gele exemplaren van dit zeldzame en complexe halogenide van calcium, fluor en aluminium. Op de typelocatie in Duitsland werd carlhintzeiet oorspronkelijk gevonden als kleurloze kristallen. Ook de latere vondst uit november 2025 leverde enkele witte en kleurloze exemplaren op, maar beide Qinglong-vondsten bestonden grotendeels uit opvallend felgele kristallen. Bij de analyses werden kleine kristallen van het uraniummineraal carnotiet aangetroffen. Waarschijnlijk zijn microscopische insluitsels van dit mineraal verantwoordelijk voor de karakteristieke gele kleur van de carlhintzeiet. Onderzoek naar uranyl-vanadaatmineralisatie laat zien dat carnotiet en tyuyamuniet vaak epigenetisch ontstaan uit circulerend meteorisch water, dat uranium en vanadium uit het omringende gesteente oplost en opnieuw afzet.

Gele carlhintzeiet kristallen op een zwarte matrix van hematiet (links) en carlhintzeiet met heldere creediet kristallen en bleekgele pachnoliet.

Thomsenoliet en pachnoliet

Op materiaal uit de vondst van begin 2025 vielen lichtgele en kleurloze kristallen met karakteristieke beitelvormige uiteinden op. Later werden dezelfde kristallen ook aangetroffen op specimens uit de vondst van november. Analyse wees uit dat het ging om thomsenoliet en pachnoliet. Deze twee halogeniden hebben dezelfde chemische samenstelling, maar verschillen in kristalstructuur en zijn daarmee dimorfen. Beide mineralen komen op sommige specimens samen voor, al lijkt thomsenoliet duidelijk de meest voorkomende van de twee. Zowel thomsenoliet als pachnoliet zijn nieuw voor deze vindplaats en wereldwijd relatief zeldzaam.

Thomsenoliet (bleekgeel), carnotiet, carlhintzeiet en scorodiet (7 x 5 x 2,5 cm), rechts detail van de scorodiet (groen) omringd door thomsenoliet (beeldbreedte ± 0,7 cm).

Scorodiet

Op materiaal uit de eerste vondst van 2025 werden met behulp van EDX-analyse kleine groene bolletjes geïdentificeerd als scorodiet. Dit waterhoudende ijzerarsenaat ontstaat doorgaans als secundair mineraal tijdens de verwering van arseenhoudende ertsen. Hoewel het slechts om zeer kleine aggregaten gaat, betreft het een nieuwe mineraalsoort voor deze vindplaats.

Schubneliet, mikehowardiet, fervaniet

Christian Rewitzer identificeerde recent een zeer zeldzaam vanadiummineraal uit Qinglong. Materiaal uit de vondsten van april/mei en november 2025 bleek goed ontwikkelde kristallen van schubneliet te bevatten. Dit mineraal was tot dan toe slechts bekend van twee andere vindplaatsen, in Gabon en de Verenigde Staten. De vondst vormt daarmee de eerste bevestigde vindplaats in China. Mogelijk komen bij verder onderzoek van het materiaal uit 2025 nog meer bijzondere vanadiummineralen aan het licht.

Rewitzer identificeerde eerder ook een ander vanadaat als fervaniet, maar later bleek dit mikehowardiet te zijn. Daarom is het de moeite waard om de specimens met carlhintzeiet zorgvuldig te inspecteren op deze uiterst zeldzame begeleidende mineralen. De kristallen bereiken een grootte van slechts enkele millimeters en zijn meestal kleiner dan 1 mm. Inmiddels hebben we daarnaast ook een exemplaar aangetroffen dat voorlopig als fervaniet is geïdentificeerd.

Jarosiet

Op veel exemplaren uit de vondst van november 2025 werden goudgele structuren aangetroffen die visueel moeilijk te identificeren waren. Analyse bevestigde dat het gaat om jarosiet, een ijzerhoudend kaliumsulfaat. Voor zover bekend is dit de eerste gedocumenteerde vondst van dit mineraal uit het Dachang Sb-ertsveld en daarmee ook de eerste vermelding voor China.

Tot slot

De recente vondsten uit 2025 laten zien dat het Dachang Sb-ertsveld nog altijd voor verrassingen kan zorgen. Dankzij gericht verzamelen en aanvullend (laboratorium)onderzoek zijn meerdere mineralen voor het eerst uit deze vindplaats vastgesteld en is de mineralogische diversiteit van het gebied verder in kaart gebracht. Tegelijkertijd lopen de onderzoeken naar verschillende specimens nog door, waardoor de komende jaren mogelijk nog meer nieuwe of zeldzame mineralen uit Qinglong zullen worden beschreven.

Hieronder volgt een overzicht van de mineralen die in dit artikel aan bod komen. Bij ieder mineraal zijn de chemische formule en een link naar de bijbehorende Mindat-pagina opgenomen. Zo kan de geïnteresseerde lezer zich eenvoudig verder verdiepen in de eigenschappen, kristalstructuur en eventuele andere bekende vindplaatsen van iedere mineraalsoort.

Allofaan – (Al₂O₃)(SiO₂)_1.3-2·2.5-3H₂O

Bariet – BaSO₄

Carbonatecyanotrichiet – Cu₄Al₂(CO₃,SO₄)(OH)₁₂·2H₂O

Carlhintzeiet – Ca₂[AlF₆]F·H₂O

Carnotiet – K₂(UO₂)₂(VO₄)₂ · 3H₂O

Creediet – Ca₃Al₂(SO₄)(OH)₂F₈·2H₂O

Fervaniet* – Fe³⁺₄V⁵⁺₄O₁₆ · 5H₂O

Fluoriet – CaF₂

Gearksutiet – Ca[Al(F,OH)₅(H₂O)]

Gibbsiet – Al(OH)₃ 

Gips – CaSO₄·2H₂O

Hewettiet – CaV₆O₁₆·9H₂O

Jarosiet – KFe³⁺₃(SO₄)₂(OH)₆

Mikehowardiet – Fe³⁺₄(V⁵⁺O₄)₄(H₂O)₂·H₂O

Ottensiet – (Na,K)₃Sb³⁺₆(Sb³⁺S₃)O₉·3H₂O 

Pachnoliet – NaCa[AlF₆] · H₂O

Scorodiet – Fe³⁺AsO₄ · 2H₂O

Schubneliet – Fe³⁺VO₄·H₂O

Stibniet – Sb₂S₃

Thomsenoliet – NaCa[AlF₆] · H₂O

Tyuyamuniet – Ca(UO₂)₂(VO₄)₂·5-8H₂O

* De identificatie van fervaniet is voorlopig en wordt nog nader onderzocht.

1. Chen, J., Yang, R. D., Du, L. J., Zheng, L. L., Gao, J. B., Lai, C. K., et al. (2018). Mineralogy, geochemistry and fluid inclusions of the Qinglong Sb-(Au) deposit, Youjiang Basin (Guizhou, SW China). Ore Geology Reviews, 92, 1–18. Geraadpleegd op 10 juli 2026 via https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S016913681730392X ↩︎
2. Yan, J., Fu, S., Liu, S., Wei, L. & Wang, T. (2022). Giant Sb metallogenic belt in South China: A product of Late Mesozoic flat-slab subduction of paleo-Pacific plate. Ore Geology Reviews, 142, 1–18. Geraadpleegd op 10 juli 2026 via https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169136822000051 ↩︎
3. Mindat.org (z.d.). Qinglong Mine (Dachang Mine). Geraadpleegd op 10 juli 2026 via https://www.mindat.org/loc-33918.html ↩︎
4. Ottens, B. (2023). Seltene Sekundärmineralien: Die Antimon-Lagerstätte Qinglong, Guizhou, China. Lapis, 48-6, 12-25. ↩︎
5. Ottens, B. (2025). Minerals – Localities – Deposits. Uitgegeven in eigen beheer. Verkrijgbaar via Lapis ↩︎